پمپ تزریق سرم -پمپ پریستالتیک یا پمپ ولومتریک-پمپ اینفیوژن
1396/09/13

ا پیشرفت علم پزشکى داروهاى حساسى کشف
شده اند که براى تزریق آن ها به بیمار دقت
زیادى لازم است. در تزریق این دارو ها عموما
دو مشکل عمده وجود دارد. یکى آن که نیمه عمر
بسیارى از آن ها کوتاه است و سریعا در سطح
سرمى بیمار اثر مى گذارند، به طورى که چند  
دقیقه تاخیر، تعجیل یا عدم دقت در دز تزریق
شده، اثر بخشى دارو بر بیمار را تغییر خواهد
داد. دوم این که با توجه به حجم کم این داروها،
سرعت تزریق نیز نقش بسیار زیادى در اثر بخشى
دارو ها دارد، به طورى که با کمى خطا در سرعت
تزریق، یا دارو اثر لازم را نخواهد داشت یا این
که اثرات سو
over doseبه وجود خواهد آمد.
امروزه دستگاه هاى مختلفى ساخته شده اند که با
استفاده از یک سیستم میکرو پروسسورى، دقت
بالایى در سرعت و حجم تزریق انواع دارو ها،
براى بیماران مختلف فراهم کرده است. از متداول
ترین این دستگاه ها انواع اینفیوژن پمپ ، سرنگ
پمپ ، )
PCAبراى تزریق داروهاى ضد درد(، پمپ
تالاسمى، پمپ انسولین و پمپ هاى )
IMPLANT
این پمپ ها داخل بدن کاشته مى شوند( است. در
این مقاله به بررسى دو نوع عمومى تر این پمپ ها
یعنى اینفیوژن پمپ و پمپ سرنگ مى پردازیم که
امروزه در اکثر بخش هاى ویژه بیمارستانى و حتى
آمبولانس ها به راحتى در دسترس کادر درمانى
قرار دارند
 
مپ تزریق سرم )پمپ پریستالتیک یا   

پمپ ولومتریک-پمپ اینفیوژن (
اینفیوژن پمپ ها، دستگاه هایى هستند که
جهت تزریق برنامه ریزى شده ى سیالات
به بدن بیمار استقاده مى شوند که با استفاده
از ست سرم و میکرو ست ها، تزریق دارو
را انجام مى دهند . این پمپ ها عموما براى
تزریق داروها، مایعات و فرآورده هاى خونى
  
با حجم زیاد استفاده مى شوند و وظیفه ى آن تنظیم و نمایش میزان فلوى سرم
تزریقى به سیاهرگ بیمار است. به طورى که معمولا حجم تزریق آن ها از
حدود چند سى سى تا چندین لیتر است. طریقه ى عملکرد این دستگاه ها به
(DRIP COUNTING)( و قطره شمارVOLUMETRIC) دو دسته ى حجمى
تقسیم مى شود.
اینفیوژن پمپ حجمى
کارکرد اینفیوژن پمپ حجمى مانند پمپ هاى گردشى دیالیز
است
) (ROLLERPUMPSکه با توجه به ثابت بودن قطر ست سرم میزان حجم داخل
ست سرم را اندازه گیرى و به بیمار تزریق مى کند. بنابراین دقت تزریق این نوع
دستگاه وابسته به قطر ست سرم مورد استفاده است. به همین دلیل براى تزریق با
این نوع دستگاه باید فقط از ست سرم مخصوص خود دستگاه که توسط کمپانى،
معرفى یا ساخته شده است استفاده نمود.
پمپ هاى قطره شمار       
دسته ى دوم پمپ هاى قطره شمار هستند که با شمردن تعداد قطرات توسط
یک چشم الکترونیکى قطره شمار، اندازه حجم تحت تزریق را برآورد مى کنند.
طبق استاندارد میکرو ست ها، هر 60قطره در این ست، باید برابر با 1سى سى
باشد و در ماکروست ها 15یا 20قطره برابر این حجم خواهد بود. بنابراین در
این پمپ ها مهم ترین نکته براى تعیین دقت دستگاه این است که بدانیم هر
چند قطره برابر 1سى سى مى شود. در بعضى از این دستگاه ها این عدد محدود
به چند انتخاب مهم مانند 15-20-60است و در بعضى دیگر دستگاه ها تعداد
قابل انتخاب بیشتر است و براى استفاده از ست ها ى ایرانى وجود این قابلیت
یعنى توانایى انتخاب مقادیر مختلفى بین 15تا 25امرى لازم شمرده مى شود.
دستگاههاى اینفیوژن پمپ باید نسبت به انسداد حساس بوده و در صورتىکه بین
50تا 100میکرولیتر هوا در ست تزریق بود، تزریق را قطع کنند.
در مجموع دستگاه هاى ولیومتریک این دو مزیت را دارند که اولا دقت بالایى
دارند و با توجه به دقت زیاد این دستگاه در تزریق، از آن مىتوان در کاربردهایى
مانند بىحسى اپیدورال پیوسته، تزریق داروهاى قلبى عروقى، شیمىدرمانى،
تزریق خون، اطفال و سرم درمانى استفاده کرد. ثانیا استفاده از آن ها بسیار
راحت تر است. ولى مشکل عمده، مقرون به صرفه نبودن قیمت ست آن ها
است. در مقابل مزیت دستگاه هاى قطره شمار استفاده از ست هاى ارزان قیمت
است، ولى باید توجه کرد که این دستگاه ها حتما طورى تنظیم شوند که دقت
تزریق کم نشود.
با پیشرفت علم پزشکى داروهاى حساسى کشف
شده اند که براى تزریق آن ها به بیمار دقت
زیادى لازم است. در تزریق این دارو ها عموما
دو مشکل عمده وجود دارد. یکى آن که نیمه عمر
بسیارى از آن ها کوتاه است و سریعا در سطح
سرمى بیمار اثر مى گذارند، به طورى که چند
دقیقه تاخیر، تعجیل یا عدم دقت در دز تزریق
شده، اثر بخشى دارو بر بیمار را تغییر خواهد
داد. دوم این که با توجه به حجم کم این داروها،
سرعت تزریق نیز نقش بسیار زیادى در اثر بخشى
دارو ها دارد، به طورى که با کمى خطا در سرعت
تزریق، یا دارو اثر لازم را نخواهد داشت یا این
که اثرات سو
over doseبه وجود خواهد آمد.
امروزه دستگاه هاى مختلفى ساخته شده اند که با
استفاده از یک سیستم میکرو پروسسورى، دقت
بالایى در سرعت و حجم تزریق انواع دارو ها،
براى بیماران مختلف فراهم کرده است. از متداول
ترین این دستگاه ها انواع اینفیوژن پمپ ، سرنگ
پمپ ، )
PCAبراى تزریق داروهاى ضد درد(، پمپ
تالاسمى، پمپ انسولین و پمپ هاى )
IMPLANT
این پمپ ها داخل بدن کاشته مى شوند( است. در
این مقاله به بررسى دو نوع عمومى تر این پمپ ها
یعنى اینفیوژن پمپ و پمپ سرنگ مى پردازیم که
امروزه در اکثر بخش هاى ویژه بیمارستانى و حتى
آمبولانس ها به راحتى در دسترس کادر درمانى
قرار دارند.
پمپ تزریق سرم )پمپ پریستالتیک یا
پمپ ولومتریک-پمپ اینفیوژن (
اینفیوژن پمپ ها، دستگاه هایى هستند که
جهت تزریق برنامه ریزى شده ى سیالات
به بدن بیمار استقاده مى شوند که با استفاده
از ست سرم و میکرو ست ها، تزریق دارو
را انجام مى دهند . این پمپ ها عموما براى
تزریق داروها، مایعات و فرآورده هاى خونى
نیلوفر حسن، کارشناس مهندسى پزشکى
مرورى برپمپ هاى تزریق Infusion Pumps

قابلیت هاى پمپ هاى اینفیوژن
½ : Blousایــن خاصیــت اپراتــور
را قــادر مــى ســازد تــا در حیــن تزریــق
و بــدون توقــف حجــم کوچکــى از دارو
را بـا سـرعت زیـاد و بـا فشـار بـه بیمـار
تزریــق نمایــد.
½ تنظیم سرعت تزریق
: VOLUME TO BE INFUSED(VBI)½
در ایــن حالــت مــى تــوان حجــم و دوز
نهایـى دارو را بـراى دسـتگاه تعریـف کرد.
بـه ایـن ترتیـب کـه وقتـى حجـم یـا دوز
مـورد نظـر تزریـق شـد، دسـتگاه خـود بـه
خـود متوقـف شـده و آلارم مـى زنـد.
:KEEP VEIN OPEN (KVO) ½
در صورتى که تزریق به هر دلیل متوقف
گردد ، براى جلوگیرى از انسداد سر سوزن
و نیز بسته شدن رگ مقدار کمى دارو به
بیمار با سرعت بسیار کم تزریق مى شود.
:
STEP BY STEP (SBS) ½
این قابلیت براى وقتى است که بخواهیم
دارویى را در نوبت هاى مختلف و با حجم ها
و سرعت هاى یکسان به بیمار تزریق کرده و
در پایان حجم کل را مشاهده کنیم.
½سیستم آلارم : اغلب پمپ هاى اینفیوژن
در مواقع اضطرارى که براى دستگاه تعریف
شده اند، شروع به آلارم مى نمایند و اپراتور
خود را از وضعیت موجود مطلع مى سازند.
برخى از مواردى که منجر به شروع آلارم
مى شوند عبارتند از : تمام شدن دارو، وجود
حباب در مسیر تزریق، بالا رفتن فشار تزریق
و . . .
½کنترل فشار در سیستم: اکثر پمپ ها این
قابلیت را دارند که لحظه به لحظه فشار تزریق
را اندازه گرفته و نشان دهند. همچنین از طریق
کنترل جریان پمپ در اکثر دستگاه ها مى توان
فشار تزریقى را تنظیم کرد.
½ اطلاع از وجود حباب هوا در مسیر
تزریق:
براى این منظور از دو روش مى توان
استفاده کرد.
9ترانسدیوسرهاى نورى که امروزه به دلیل
وجود محدودیت در تشخیص حباب هاى
هوا هنگام استفاده از ست هاى سرم رنگى و
داروهاىرنگىقابلاستفادهنیست.
اصول عملکرد دستگاه پمپ سرم
دستگاه پمب انفوزیون حدود 2kgوزن دارد و قابل نصب روى پایه مخصوص
است. این پمپ ها، انواع و قابلیتهاى مختلفى دارد. برخى از دستگاهها تک
کانال است در حالى که برخى دیگر چندین کانال دارد که مىتواند بهطور همزمان
از طریق دو یا تعداد بیشترى ست سرم عملیات تزریق را انجام مى دهد و
مىتوانند جایگزین چندین پمپ تک کاناله که به یک بیمار متصل است، شود.
این پمپ ها داراى یک کیسه مایع است که یک دسته یا یک قلاب بالاى پمپ
آویخته شده و یک تیوب به آن متصل مى شود. در درون پمپ، تیوب پر شده
از مایع، بر روى یک سرى دنده کوچک و یک غلتک، ثابت مى شود. هنگامىکه
غلتک به حرکت درآمده و دندهها شروع به حرکت مىکنند، مایع از تیوب به
بیمار منتقل مى شود. کاربر نرخ جریان مایع و حجم مورد نیاز آن را از روى
دستگاه تنظیم کرده، بنابراین دندهها و غلتک بر اساس سرعت تنظیم شده شروع
به حرکت مىکند. هر زمان که حجم مورد نیاز مایع آزاد شد، آلارم مخصوص
به صدا در مىآید. تیوب از میان یک سنسور آشکار ساز هوا)(
air-in-line
مىگذرد و به محض عبور حباب هوا، آلارم به صدا در آمده و جریان مایع متوقف
مى شود. پمپهاى تزریق ولومتریک میزان فشار مایع را مانیتور کرده که نتیجه آن
کنترل فشار مایع تزریقى و ممانعت از آسیب رسیدن به رگ بیمار حین افزایش
احتمالى بیش از حد فشار تزریق است. با افزایش بیش از حد فشار، آلارم بستن
و انسداد ) (
Occlusionتیوب تزریق، کاربر را آگاه خواهد کرد.
پمپ تزریق سرم تک کانال
پمپ تزریق سرم
چند کاناله


صورت باید از دستگاه هایى استفاده شود که امکان تعریف قطر داخلى سرنگ
را داشته باشد. در حقیقت دستگاهى که این امکان را دارا است در ایران کارایى
دارد و گرنه باید فقط از سرنگ هاى استاندارد استفاده شود. براى این منظور
مى توان دستگاه را براى یک نوع سرنگ با مارك خاص تنظیم نمود و اطمینان
حاصل کنیم که حداقل تا چند ماه از این مارك سرنگ در بخش درمانى استفاده
مى شود. طبیعى است که با تعویض مارك سرنگ، باید مجددا دستگاه، براى این
مارك جدید تنظیم شود، و گرنه دقت دستگاه از بین مى رود.
اصول عملکرد پمپ تزریق سرنگ
این دستگاه حدود 2کیلوگرم وزن دارد که قابل نصب بر روى پایه اى
مخصوص است و شامل یک بخش مکانیکى و یک بخش الکتریکى است.
بخش مکانیکى
در این دستگاه یک پمپ وجود دارد که با جلو بردن پیستون سرنگ، مایع را با
نرخ تنظیم شده تزریق مى کند. در اکثر پمپ هاى سرنگ، یک موتور پله اى پیچ
هدایت کننده را به جلو مى راند. سرعت این موتور بسته به نرخ جریان تنظیم
شده و اندازه سرنگ تغییر مى کند.
قسمت مکانیکى دستگاه وظیفه دارد تا حرکت چرخشى موتور را به حرکت
خطى جهت فشار دادن پیستون سرنگ به سمت جلو تبدیل کند. از طریق
پالس هاى اعمالى به موتور پله اى، میزان درجه چرخش محور موتور مشخص
مى شود. با استفاده از یک چرخ دنده ى گرد و پیچاندن پیچ که به موتور پله اى
متصل شده است ، اهرم جلو رفته و به سرنگ فشار مى آورد . در بخش فیدبک از
طریق پتانسیومترى که به انتهاى اهرم متصل است ، هر گونه خطاى احتمالى در
میزان چرخش محور موتور و یا میزان حرکت اهرم ، آشکار شده و در خروجى
دستگاه اصلاح مى شود.
9ترانسدیوسرهاى اولتراسونیک، که
داراى دقت بالاترى بوده و به رنگ دارو
وابسته نیست.
½ آشکار ساز قطره: براى این منظور از
سنسورهاى نورى استفاده مى شود.
½ عملکرد : PIGGYBACKبا استفاده
از این قابلیت اپراتور قادر خواهد بود تا دو
تزریق با دو مقدار و دو سرعت متفاوت را
برنامه ریزى کند. به طورى که دستگاه پس
از اتمام حالت اول، حالت دوم را شروع و
در پایان نیز آلارم بزند.
پمپ تزریق سرنگ
در بخش مراقبت هاى ویژه و نیز بعد از
اعمال جراحى موارد متعددى پیش مى آید که
یک ماده موثر به صورت پیوسته و براى مدت
زمانى خاص وارد خون بیمار شود. در چنین
مواردى دقت در نرخ تزریق و منظم بودن آن
اهمیت بسیارى دارد. براى چنین منظورهایى از
دستگاهى به نام پمپ تزریق سرنگ استفاده
مى شود و تقریبا تمام بخش هاى مراقبت هاى
ویژه به خصوص در بخش مراقبت هاى ویژه
قلبى از این دستگاه استفاده مى شود. از آنجا که
عموما قطر داخلى سرنگ استاندارد و ثابت
است، مى توان با تنظیم سرعت خطى حرکت
پیستون سرنگ، سرعت تزریق را کنترل نمود.
به طور معمول این دستگاه ها براى تزریق
داروها در حجم هاى کم استفاده مى شوند،
چرا که عموما از سرنگ هاى 5سى سى تا 50
سى سى استفاده مى کنند. از آن جایى که دقت
این دستگاه در حد 0.1
CC/ hrاست، در
استفاده از آن ها عموما داروها کمتر رقیق
مى شود که این خود مزیتى است. چرا که
در بسیارى از موارد حجم زیاد مایعات بسیار
مضر است و اگر بتوان داروهاى بیمار را
بدون آن که دقت دستگاه به هم بخورد، در
حجم کم به بیمار تزریق کرد تاثیر به سزایى
در کیفیت درمان خواهد داشت. این موضوع
باعث شده است تا در بخش هاى قلبى و
ccuها بیشتر از پمپ سرنگ استفاده شود
تا اینفیوژن پمپ. در استفاده از سرنگ هاى
ایرانى باید به این نکته توجه داشت که قطر
داخلى سرنگ ها، استاندارد باشد در غیر این


پارامترهاى مهم جهت تست و آزمون
کالیبراسیون:
½ بررسى میزان حجم خروجى دستگاه
½ بررسى متوسط نرخ حجم خروجى
presure back ½ بررسى
½ بررسی زمان تزریق
½ بررسینوساناتفلويخروجیبازمان
½ بررسی حجم انباشته
تجهیزات مورد نیاز براى انجام
کالیبراسیون و نگهداشت پیشگیرانه
PM
9آنالایزر اینفیوژن پمپ
9فشارسنج
9اندازه گیر نشتی جریان یا آنالایزر ایمنی
الکتریکی
9اهم متر اندازه گیر مقاومت زمین
9سیلندر 50میلیلیتري
WATCH STOP 9
تستر پمپ سرم و سرنگ

میزان جریان تزریقى متناسب با قطر سرنگ و سرعت پیش رفتن پیستون
سرنگ تنظیم مى شود.
بخش الکتریکى
در بخش الکترونیکى دستگاه بر اساس اطلاعات وروردى، پارامترهاى نرخ
تزریق درخواستى تنظیم و از طریق پالس هاى الکتریکى مشخص به درایور
موتور پله اى فرستاده مى شود.
همچنین در صورت نیاز کلیه آلارم هاى دستگاه از طریق سنسورهاى تعبیه
شده در آن و اندازه گیرى پارامترهاى مورد نیاز و کنترل نرم افزارى فعال خواهند
شد.