سيستم اطلاعات بيمارستاني(HIS)
1396/11/15

 سيستم اطلاعات بيمارستاني)(HIS
در چند سال گذشته، مراکز بهداشتی_درمانی کشورمان به ویژه بیمارستانها در صدد مکانیزه کردن سیستمهای اطلاعاتی خود برآمده اند. در ابتدا مقصود از چنین فعالیتهایی کاهش هزینه ها ناشی از کاغذبازیهای موجود درسیستمهای دستی و اداری بوده است، اما اکنون به مرحله ای رسیده ایم که بهبود کیفیت ارائه خدمات درمانی
اهمیتی روزافزون می یابد
.هدف آن است که کلیه اطلاعات بهداشتی و درمانی هر فرد در طول عمرش در قالب یک پرونده الکترونیکی ذخیره می شود که در هر نقطه ای از کشور از طریق یک شبکه سراسری کامپیوتری قابلدسترسی باشد.
امروزه تکنولوژی پیشرفته کامپیوتری به عنوان ابزاری مطمئن و به صرفه برای یکپارچه سازی نرم افزارهای مختلفکاربردی در محیطهای بهداشتی_درمانی شناخته شده است
HISچیست ؟
سیستم اطلاعات بیمارستانی
. در معنای گسترده تر HISرا سیستم اطلاعاتی بهداشتی هم می گویند. واقعیت آن است كه امروزه یك بیمارستان نمی تواند همچنان بصورت سنتی كار پروسه پرونده بستری یا سرپائی بیمار را انجام
دهد
. پائین آوردن زمان پذیرش ، زمان ترخیص ، زمان انتقال بیمار ، زمان ORDERنویسی و درخواستهایپاراكلینیكی ، زمان اخذ جوابها ، زمان مراجعه به اطلاعات قبلی پرونده ، بالا بردن میزان دقت در درج اطلاعات و درخواستها كه در حالت دستی ناخوانا و ... هست ، تسریع ارتباطات بین بخشی و در نهایت بالابردن میزان رضایت بیمار ، ارائه خدمات بهتر ، دریافت آمار و گزارشات روزانه و زمانی ، اطلاع از وضعیت درآمد و هزینه بیمارستان ،
تعدیل نیروها و غیره مسائلی هستند كه نیاز بیمارستان به
HISرا دو چندان می كنند. برای افزایش دقت و تسریع در ارائه خدمات به بیمار ، تسریع در تشكیل و گردش پرونده دربیمارستان ، بازیابی سریع پرونده برای اهداف گوناگون همچون تحقیقات و مطالعه دانشجویان ذیربط و امكان استفاده آسان از مدارك پزشكی و ... وجود HISدرهر
بیمارستانی ضروری است
. HISتمامی این مسائل را برای بیمارستان حل می كند و بیمارستان را از یك سازمان سنتی به یك مركز مدرن درمانی تبدیل می كند.
اما HISباید بر اساس استانداردهای معتبرجهانی باشد. یك HISاگر بدون توجه به استانداردهای فناوری و علوم پزشكی جهانی نوشته شده باشد و فقط LOCALكار كند جوابگوی آینده بیمارستان نخواهد بود. استانداردهای HL7)پروتوكل استاندارد بین المللی تبادل اطلاعات بهداشتی ودرمانی( و( DICOMاستاندارد انتقال تصاویر پزشكی (ازجمله استانداردهای لازم برای یك HISمی باشد. همچنین از جمله خصوصیات لازم برای یك ، HISبه WEB BASE
بودن آن می توان اشاره كرد. یك HISباید دارای بانك اطلاعاتی غنی بر اساس آخرین متد مانند SQLو دارای قابلیت نصب روی آخرین سیستم عامل مثل WIN XPو VISTAباشد.
برای تهیه و راه اندازی HISدر یك بیمارستان از كجا باید شروع كرد؟
برای راه اندازی سیستم
HISسه گزینه مهم باید مد نظر قرار گیرد:
.1
بسترسخت افزاری و شبكه
.2نرم افزار ( ( HIS
.3
كاربران
قبل از پرداختن به سه مورد مذكور، بیمارستان باید یك تیم برای پیگیری این كار تشكیل دهد
. مدیر بیمارستان در راس این تیم خواهد بود. در این تیم رئیس امور مالی ، مترون بیمارستان یا یك پرستار ، مدیر دفتر كیفیت ، یككارشناس كامپیوتر و یك كارشناس مدارك پزشكی حداقل افراد خواهند بود. كارشناس كامپیوتر بعنوان مدیر سیستم HISانتخاب می شود.
.1
بسترسخت افزاری و شبكه قرارداد با یك شركت معتبر برای راه اندازی یك شبكه در بیمارستان ، مطابق با آخرین تكنولوژی موجود در كشور اولین گام در جنبه سخت افزاری سیستم هست در این شبكه آینده نگری های خاص و امكان UPGRADEنمودن آن در آینده نیز باید مد نظر قرار گیرد . برای داشتن یك شبكه استاندارد و BACKBONEمناسب ، از نظرات مشاور و امكانات شركت طرف قرارداد باید نهایت بهره را برد. تهیه توپوگرافی شبكه براساس نقشه ساختمانی بیمارستان لازم هست. در این كار باید تعداد NODEهای لازم و نیز تعداد NODEهای فعال برآورد شود. با توجه به سیال بودن برخی واحدها در بیمارستان و احتمال تغییر مكانهای متعدد لازم است تقریبا كلیه اتاقهای بیمارستان با صلاحدید مشاور و تیم ، دارای NODEشبكه حتی بصورت غیر فعال باشند. شاید در این مرحله كه مقدمه تغییر سیستم می
باشد ، لازم باشد در چند مكان تغییر كاربری داده شود
. بهتر است یك واحد جدید بنام "مدیریت سیستم " HISیا "مركز فناوری اطلاعات بیمارستان " به چارت سازمانی بیمارستان اضافه شود. این واحد محل قرار گرفتن ، SERVERRACK ،ADMINISTRATORمركزی و حتی UPSهای مركزی خواهد بود.
كار بعدی در این مرحله برآورد تعداد NODEهای فعال و خریداری كامپیوتر به همین تعداد و نیز لوازم جانبیكامپیوتر می باشد. البته خریداری سخت افزار بویژه ، SERVERمی تواند بعد از انتخاب نرم افزار و بر اساسسازگاری با نرم افزار نیز باشد.
.2
نرم افزار ( ( HISبا توجه به عدم آشنائی مسئولین دانشگاههای علوم پزشكی و بیمارستانهای كشور از ، HISكه ناشی از عدم برنامهریزی استراتژیك شفاف از طرف واحد زیربط در وزارت محترم بهداشت و درمان ) لااقل تا این لحظه ( می باشد ،
همچنین نبود واحد فناوری اطلاعات در بیمارستانهای كشور ، این مرحله مهمترین مرحله بحساب می آید
. از نظراینجانب دو روش برای تهیه نرم افزار پیشنهاد می شود كه هیئت رئیسه و بویژه مدیر بیمارستان باید با كمك تیم HISبیمارستان تصمیم بگیرد كه كدام روش با سیاستهای مدیریتی بیمارستان سازگار است.
.1
خرید یك نرم افزار) ) HISآمادهبرای این كار تیم فوق الذكر باید تحقیق كند و اطلاعات كافی از سیستم های موجود داخل كشور كسب كند. تعدادنرم افزارهای ) ( HISموجود داخلی از تعداد انگشتان دو دست فراتر نرفته. بنابر این ارتباط با شركتهای تولید كننده ASPها( ، HISزیاد دشوار نیست.
برای این كار می توان یك فراخوان خرید HISداد تا شركتها خود به سراغ شما بیایند و یا به تك تك شركتها مراجعهنمود. در هر حال نباید صرفا به DEMOنرم افزار از طرف شركت اكتفا نمود چرا كه دموی برنامه ایده آل هست و بابرنامه در عمل فاصله دارد. بهترین حالت این است كه از شركت بخواهیم خود ، موفق ترین سایت یا بیمارستان تحت پوشش خود را معرفی نماید. تیم HISبیمارستان به سایت مذكور مراجعه می كند و به دقت یك سایت تجربه شده را مورد بازدید و بررسی قرار می دهد. مشاهده سیستم از نزدیك ، مصاحبه با كاربران و مدیران عملیاتی و
تشكیل جلسه و بحث و گفتگو با مدیران میانی و ارشد بیمارستان و حتی دانشگاهی كه سیستم را راه اندازی كرده اند و استفاده از تجارب و نظریات آنها بسیار به نتیجه گیری و تصمیم گیری در مورد آن
HISكمك خواهد كرد. برای چند نرم افزار منتخب می توان این مرحله را انجام داد و پس از مقایسه فنی ، استانداردها ، USERFRIENDSHIP بودن ، نوع قرارداد پشتیبانی ، اعتبار شركت ارائه دهنده و نیز بودجه صرف شده می توان بهترین برنامه را انتخاب
و باشركت مربوط قرارداد بست
.
2
داشتن یك HISدر انحصار دانشگاه و بیمارستان
در این روش دانشگاه بجای تحقیق روی برنامه های آماده روی شركتهای نرم افزاری بومی تحقیق كرده و معتبرترینو باتجربه ترین شركت محلی را انتخاب می كند و یك قرارداد استراتژیك فی ما بین منعقد می شود
. بیمارستان شما پایلوت قرارمی گیرد و شركت یك دفتر در بیمارستان برای چند سال ایجاد می كند و برنامه نویسان شركت در بیمارستان مقیم بوده و در ارتباط با تیم HISبیمارستان شروع به تحلیل سیستم و برنامه نویسی می كنند. بعد از
آماده بودن اولین فاز از برنامه ، تست برنامه با همكاری تیم ، آغاز می شود و این كار فاز به فاز انجام می شود و براساس خواست بیمارستان تغییرات لازم در برنامه داده می شود تا به فاز نهائی برسد
. تنها عیب این روش در كنار مزایای زیاد آن ، زمانبر بودن آن می باشد. با اتمام برنامه نویسی و تست نهائی ، برنامه بطور واقعی راه اندازی می شود. موفقیت برنامه در این روش كمك بزرگی به دانشگاه می كند چراكه صاحب یك HISمی شود كه می تواند آن را در بیمارستانهای تابعه خود نیز نصب و راه اندازی كند و مهمتر از آن ، می تواند در صدد LINKبیمارستانهای خود برآید. از مزایای این روش این است كه دانشگاه از یك سیستم یكپارچه در بیمارستانهای خود استفاده می كند و جابجائی نیروها در سطح دانشگاه و بین بیمارستانها مشكلی ایجاد نمی كند. از طرفی سیستم ارجاع بیمار در سطح بیمارستانهای دانشگاه و حتی در سطح استان الكترونیكی و سهل الوصول می شود.
. 3
كاربران
كاربران صاحبان و نگهدارنده های واقعی نرم افزار محسوب می شوند و بازیگران واقعی سیستم می باشند
. بدونهمكاری كاربران ، هیچ سیستمی جواب نخواهد داد. مهمترین مسئله در این خصوص ، مقاومت كاربران می باشد.
آنچه مسلم است این است كه هر تغییری مقاومتی در پی دارد و تغییر سیستم دستی به سیستم الكترونیكی مانند،HISبا مقاومت شدیدتری توام است كه ناشی از دلایلی ذیل است :
.1
عادت كاربران به سیستم دستی
2. .2ترس از اینكه با سیستم الكترونیكی نتوانند كار كنند
3. .3ترس از از دست دادن موقعیت فعلی با رسیدن سیستم جدید
4. .4ترس از از دست دادن گروه مورد علاقه فعلی
5. .5عدم اطمینان از مقاصد مسئولین در تغییر سیستم .
.. .6
بنابراین برای غلبه بر مقاومت كاركنان باید تدابیر ویژه ای از قبل از راه اندازی سیستم باید اتخاذ نمود.كاربران قبل از راه اندازی سیستم آگاهی از تغییر سیستم داشته باشند تا در مرحله راه اندازی مقاومتشان به حداقل برسد. می توان قبل از راه اندازی سیستم كلاسهای آشنائی با سیستمهای كامپیوتری برای كاركنان دایر كرد. برگزاری كلاسهای ICDLبرای كاركنان موثرترین گزینه می باشد.بعد از راه اندازی سیستم ، آموزش كامل نرم افزار به كاربران باید توسط مدیر سیستم و همكاران وی در واحد HISو با همكاری شركت ارائه دهنده نرم افزار داده شود. هرچه آگاهی كاربران نسبت به برنامه و كار با آن و پیامهای برنامه ، همچنین آگاهی كاربران نسبت به كامپیوتر ، بیشتر باشد سیستم موفق تر خواهدبود.