سرويس و تعمير كولر گازي
1396/05/03

 سرويس و تعمير كولر گازي 

کولرهاي گازي که بر خلاف کولر هاي آبي رطوبت محيط را افزايش نمي دهد بويژه در مناطق مرطوب کارايي زيادي پيدا کرده اند.

ساختمان کولر گازي:

الف-اجزاء الکتريکي-که شامل: سيم هاي رابط-کمپرسور-خازن (کاپاسيتور)-اورلود- ترموستات-کليد چند وضعيتي(کليد فن)-کليد اصلي کولر(تابلو برق)مي باشد.

در کمپرسورکولر هاي گازي دو مکانيسم بکار گرفته شده نوعي از کمپرسور ها را با استفاده از انرژي الکتريکي،روتور بکار افتاده و با کوپل شدن به ساير قطعات مکانيکي کمپرسور، پيستون به حرکت در آمده،وگاز را از يک مسير به داخل سيلندر مکيده وپس از آنکه فشار لازم را به گاز وارد آورده ، آن را بدرون لوله رفت جاري مي سازد.نوع ديگر کمپرسور ها فاقد ميل لنگ و پستون بوده وخود روتور در حال چرخش (بواسطه فرم خاصي که دارد) از مسير ورودي به سيلندر ، گاز را مکيده و وارد لوله رفت مي سازد. اين کمپرسور ها ، کمپرسور هاي دوراني ناميده مي شوند.

در کولر هاي گازي از خازن ويا در بعضي کولر ها، از دو خازن بمنظور ايجاد گشتاور به هنگام راه اندازي کمپرسور استفاده مي شود.روش متداول به کار گيري خازن به اين صورت است که يک خازن براي راه اندازي موتور فن ويک خازن براي راه اندازي کمپرسور مورد استفاده قرار مي گيرد.

حيطه عملکرد دما در ترموستات کولر هاي گازي نسبت به يخچال هاي خانگي قدري متفاوت است.در يخچال عملکرد ترموستات بين 1 الي 7 درجه سانتي گراد است اما اين دما و در واقع حدود واکنش در ترموستات کولر گازي بين 10 الي 20 درجه سانتي گراد است از اين تفاوت که بگذريم، ساختمان و نحوه ي عملکرد هر دو ترموستات يکي است.از آن جا که موتور هاي کولر هاي گازي، عموما"چند سرعته است، به منظور استفاده از دورهاي مختلف،از يک کليد چند حالته استفاده مي شود. ساختمان داخلي اين کليد بسيار مشابه کليد پنکه سقفي است با اين تفاوت که در اين کليد تنها سرهاي خروجي وجود دارد واين سرهاي خروجي به سيم هاي رابط موتور فن متصل مي شود.تابلو برق کولر جايگاه ترموستات-کليداصلي يا کليد قدرت کولر وکليد چند وضعيتي است. البته بعضي از کولر ها فاقد کليد قدرت مي باشند.

 

ب - اجزاء مکانيکي-اجزاء مکانيکي کولر گازي با اندک تفاوت،عينا" قطعات مکانيکي يخچال مي باشد که از جمله مي توان به قطعاتي مانند کمپرسور-کندانسور(رادياتور)-اواپريتور-فيلتر(دراير)-پروانه کندانسور-پروانه اواپريتور-لوله کاپيلاري(لوله مويي)-سيني زير کولر-خروجي هوا-فيلترخروجي هوا، اشاره کرد.در کولر هاي گازي از دو پروانه استفاده مي شود که عموما" برروي يک شافت اصلي سوار شده اند يکي از پروانه ها از مجراي ورودي ، هوا را مکيده وبا وزش آن به کندانسور، گرما را به محيط خارجي ساختمان مي راند.پروانه دوم که به قسمت جلوي موتور فن متصل است هوا را از مجراي ورودي مکيده و با وزش آن به اواپريتور، سرما را وارد ساختمان مي سازد.هوا جهت ورود به ساختمان از دريچه مخصوصي (که به خروجي هوا ناميده مي شود) مي گذرد به منظور ممانعت از ورود گرد وغبار و موارد مشابه به داخل ساختمان ،پشت خروجي هوا،فيلتر سيمي يا اسفنجي تعبيه مي شود.از آن جا که ممکن است بر اثر عدم تنظيم ترموستات ويا ازدياد گاز شارژ شده ، اواپريتور و يا قسمتي ازلوله بر گشتي ، داراي برفک شده و يا يخ ببندد و در توقف کولر (هنگام اتومات) بر اثر گرما،يخ ها ذوب شوند وآب حاصله از جدارهاي کولر سر ريز نمايد، ترتيبي اتخاذ شده تا در صورت بروز حالت فوق آب به خارج از کولر هدايت شود.اين وظيفه برعهده سيني زير کولر است. در گوشه اي از سيني،لوله مخصوصي تعبيه شده که آب ايجاد شده از آن خارج مي شود وبراي آن که از ريزش آب جلوگيري بعمل آيد،عموما"به لوله مذکور شيلنگي متصل مي شود ويا با قرار دادن آن بر روي سطح زمين از پراکنده شدن ذرات آب در محيط ممانعت بعمل مي آيد.

مدار الکتريکي چند نوع کولر گازي 

سرما سازى در کولر گازي 

در کولر گازي مانند يخچال از تبديل گاز به مايع با افزايش فشار و سپس از سرماي ايجاد شده به هنگام تبديل گاز مايع به حالت گاز (بصورت فوران) براي رسيدن به هدف مورد نظر که همان خنک نمودن فضاي داخل ساختمان است استفاده مي شود.بر اثر کار کمپرسور، گاز تحت فشار قرار گرفته (قدري گرم شده)و وارد لوله رفت مي شود .براي کاستن از دماي گاز تحت فشار قرار گرفته ، آن را وارد کندانسور نموده و هوايي که توسط پروانه کندانسور به آن مي وزد،گرماي لوله ها که در واقع از گرماي گاز جاري در آن ها ايجاد شده را به خارج از محيط هدايت مي کند.در اين مرحله گاز تا حدودي خنک مي شود. پس از کندانسور گاز از دراير عبور مي کند تا رطوبت ويا رسوباتي را که احتمالا"از جداره هاي داخلي لوله هاي کندانسور جدا شده از آن سلب شود.گاز خشک و تميز پس از دراير وارد لوله مويي مي شود.از آن جا که سطح مقطع لوله مويي بسيار کمتر از سطح مقطع کندانسور و يا ورودي دراير است.گاز تحت فشار زياد به حالت مايع تبديل مي شود.کمپرس کمپرسور گاز مايع را از لوله مويي عبور داده و وارد اوپراتيور مي کند.تفاوت سطح مقطع دو محيط (سطح مقطع لوله هاي اواپريتور بسيار بيشتر از لوله مويي است)به گاز جاري اجازه فوران داده و گاز در حال فوران توليد سرما مي کند.
سرما سطح اواپريتور را در اختيار گرفته و هوايي که توسط پروانه از اواپريتور به آن برخورد مي کند،اين سرما را وارد محيط مي سازد.فريون 22 پس از اواپريتور به لوله بر گشت کمپرسور باز مي گردد تا مجددا"مسير قبلي را طي نمايد.به اين ترتيب و به تدريج سرماي ايجاد شده در اواپريتور،دماي محيط را تحت تاثير قرار داده و محيط را معتدل و خنک مي سازد.
عيب يابي و تعمير کولر گازي:
عيب1- کولر روشن نمي شود

علت 1- پريز برق ندارد،دوشاخه يا سيم رابط کولر معيوب است.

رفع عيب1- با بر رسي برق پريز و اطمينان از سالم بودن آن ،بدنه کولر را با احتياط جدا نموده و پس از آن که دو شاخه را وارد پريز نموديد،بتوسط ولتمتر مقدار برق را در ترمينال اصلي مورد اندازه گيري قرار دهيد.اگر در ترمينال اصلي ولتاژ وجود نداشت ابتدا دو شاخه و سپس سيم رابط را تعويض نماييد البته در صورتي که در بر رسي دو شاخه ،عيب خاصي مشاهده نشده باشد.

عيب2- کولر روشن نمي شود.
علت2- کليد اصلي خراب است.

رفع عيب2- در بعضي از کولر ها کليد قدرت وجود دارد که در واقع فاز اصلي مدار از اين کليد عبور نموده. در صورت معيوب بودن کليد قدرت، به سبب عدم وجود فاز در مدار ،عيب1- مشاهده مي شود .کليد قدرت را مي توان پس از خارج نمودن دو شاخه از پريز مورد آزمايش قرار داد بهتر است يکي از سر سيم ها را جدا کنيد. اهم متر را بر روي رنج 1*R قرار داده و رابط ها را به پايه هاي کليد متصل سازيد .اگر کليد سالم باشد با قرار دادن آن بر روي حالت ON،عقربه منحرف شده و عدد صفر را نشان مي دهد.در همين زمان با حرکت کليد بر روي حالت OFFعقربه به سمت بي نهايت باز مي گردد. در غير اين صورت کليد معيوب است و مي بايست آن را تعويض نماييد.

عيب3- کولر روشن نمي شود.
علت3- سيم هاي رابط قطع شده اند.

رفع عيب3- اگر در سيم بندي مدار اصلي ،فاز يا نول قطع شده باشد،عيب1 بوجود مي آيد بنابراين لازم است صحت اتصالات تا محل انشعاب بين ترموستات و کليد موتور فن بر رسي شود.

عيب4- موتور فن روشن مي شود اما کمپرسور براه نمي افتد.

علت4- فاز يا نول اصلي کمپرسور قطع است.

رفع عيب4- سيم هاي رابط را مورد بر رسي قرار دهيد.در صورت مشاهده سيمي که از محل اتصال خود خارج شده ،نسبت به اتصال مجدد آن اقدام نماييد.

عيب5- موتور فن روشن مي شود اما کمپرسور براه نمي افتد.

علت5- ترموستات خراب است.

رفع عيب5- دو شاخه کولر را از پريز خارج نموده و پس از جدا نمودن سيم هاي رابط ترموستات رابط هاي اهم متر را به آن متصل نماييد.با حرکت ترموستات (ولوم ترموستات)در جهت عقربه هاي ساعت ، عقربه اهم متر منحرف شده ودر حدود عدد صفر مي ايستد و با قطع ترموستات (حرکت ولوم در جهت خلاف عقربه ساعت) عقربه به سمت بي نهايت باز مي گردد. اگر به هنگام تست کليد ،موارد مذکور مشاهده نشد کليد ترموستات معيوب است. ترموستات را تعويض نماييد.حتما" هنگام خريد ترموستات جديد،توجه داشته باشيد که ترموستات مختص کولر گازي را خريداري نماييد.

عيب6- موتورفن روشن مي شود اما کمپرسور براه نمي افتد.

علت6- اورلود،دائما"در حالت قطع است.

رفع عيب6- کنتاکت هاي اورلود در حلت عادي به يکديگر متصل هستند که اين اتصال بوسيله اهم متر ديده مي شود در غير اين صورت اورلود با شماره کد مشابه خود تعويض مي شود.لازم است ذکر شود در اکثر کولر هاي گازي اورلود درون پوسته آهني کمپرسور تعبيه شده که در اين صورت رفع عيب قدري مشکل مي شود.

عيب7- موتورفن روشن مي شود اما کمپرسور براه نمي افتد.

علت7- کمپرسور معيوب است

رفع عيب7- بهتر است کمپرسور را در حالي که متصل به برق است مورد آزمايش قرار دهيد.کولر را روشن نموده و موتور فن را به حرکت اندازيد. ترموستات را نيز در حالت روشن قرار داده و اگر از قبل سر سيم هاي موتور را شناسايي نموده ايد،ابتدا ولتاژ دو سر اصلي و مشترک و کمکي را مورد اندازه گيري قرار دهيد واگر به هر دو سيم پيچ ولتاژ به اندازه کافي مي رسد اما حرکت نمي کند بايد کمپرسور را تعمير يا تعويض نماييد.

عيب8- موتور فن روشن مي شود اما کمپرسور براه نمي افتد

علت8- خازن راه انداز کمپرسور معيوب است

رفع عيب8- اگر خازن معيوب باشد، بمحض حرکت ترموستات در جهت عقربه هاي ساعت موتور ميل به حرکت از خود نشان مي دهد اما براه نمي افتد.عموما"اين حالت کمپرسور توسط کم نور شدن لامپ هاي روشنايي منزل قابل رويت و تشخيص است .بواسطه جريان اضافي که کمپرسور در اين حالت مي کشد،اورلود نيز عمل مي کند.خازن را از مدار خارج نموده ،وپس از تخليه به يکي از روش هاي گفته شده در مبحث خازن ها آن را آزمايش کنيد.در صورت مشاهده عيب خازن ، نسبت به تهيه خازن جديد اقدام نماييد.

عيب9- کليد فن را روي تمام حالت ها قرار داده ايم اما،فن روشن نمي شود(کمپرسور عمل مي کند)

علت9- فاز يا نول اصلي فن قطع شده است.

رفع عيب9- از جمله احتمالات مي تواند اين باشد که فاز کليد چند حالته و يا نول خود موتور فن قطع شده باشد .دو خط مذکور را بر رسي نموده ودر صورت مواجهه با پارگي و يا جدا شدن سيمي از کنتاکت خود ،عيب را بر طرف سازيد تا فن به کار خود ادامه دهد.

عيب10- کليد فن را روي تمام حالت ها قرار داده ايم اما، فن روشن نمي شود (کمپرسور عمل مي کند).

علت10- کليد فن خراب است.

رفع عيب10- کولر را از برق جدا نموده و پس از آزاد ساختن کنتاکت هاي کليد فن ، يکي از رابط هاي اهم متر را روي کنتاکت ورودي فاز قرار داده و با زدن کليد (حالت 1 )،مي بايست با اتصال رابط دوم اهم متر بر روي يکي از پايه ها ،عقربه منحرف ودر حدود صفر بايستد.در حالت 2 کليد رابطين اهم متر بر روي کنتاکت مشترک ويکي ديگر از پايه ها ارتباط را نشان خواهد دادواز آن جا که فن به هيچ وجه روشن نمي شود در آزمايش کليد هيچ کدام از حالت هاي کليد انحراف عقربه در اهم متر را ايجاد نمي سازد(اگر کليد خراب باشد).   کليد را تعويض کنيد تا موتور فن با حرکت کليد براه افتد.

عيب11- کليد فن را روي تمام حالت ها قرار داده ايم اما، فن روشن نمي شود (کمپرسور عمل مي کند).

علت 11- خازن راه انداز موتور فن معيوب شده.

رفع عيب 11- اگر مشکل از خازن باشد ،با حالت 1 کليد فن ، موتور صداي هوم داده وشروع به آمپر کشي مي کند که اگر به موقع کليد فن در حالت خاموشي قرار نگيرد،موتور فن خواهد سوخت. همين واکنش موتور در ساير حالت هاي کليد فن نيز با کمي شدت يا ضعف مشاهده مي شود خازن راه انداز موتور فن را از مدار خارج نموده و پس از تخليه به يکي از روش هاي گفته شده در مبحث تست خازن ها آن را آزمايش نماييد اگر خازن معيوب است آن را تعويض نماييد.

عيب12- کليد فن را روي تمام حالت ها قرار داده ايم اما، فن روشن نمي شود (کمپرسور عمل مي کند).

علت 12- موتور فن معيوب است.

رفع عيب12- از آن جا که موتور فن قدري پيچيده است و از انواع آسنکرون هاي چند سرعته محسوب مي شود . تشخيص سيم پيچ معيوب و رفع عيب آن تا حدودي مشکل است توصيه مي شود موتور را به تعميرگاه منتقل و رفع عيب آن را به تعمير کاري مجرب واگذار کنيد.

عيب13- کمپرسور و فن هر دو در حال کارند اما خنک کنندگي کولر بسيار کم است.

علت13- ترموستات تنظيم نيست.

رفع عيب13- ترموستات را بر روي درجه مناسب قرار دهيد تا سرمايي که کولر ايجاد مي کند پاسخگوي نياز محيط باشد.

عيب14- کمپرسور و فن هر دو در حال کارند اما خنک کنندگي کولر بسيار کم است.

علت14- موتور فن نيم سوز شده.

رفع عيب14- اگر سرعت فن تقليل يابد،سرماي کمتري وارد محيط مي شود در نتيجه عملکرد کولر مطلوب نخواهد بود موتور فن را به تنهايي مورد آمپر کشي قرار دهيد.اگر جريان اضافي مي کشد،نيم سوز است،نسبت به تجديد سيم پيچي موتور فن اقدام نماييد.

عيب15- کمپرسور و فن هر دو در حال کارند اما خنک کنندگي کولر بسيار کم است.

علت15- فيلتر خروجي هوا،کثيف است.

رفع عيب15- در اولين تصوير همين صفحه مراحل دستيابي به فيلتر نشان داده شده ،پس از خروج فيلتر آن را کاملا" تميز نماييد. جهت شستشوي فيلتر به مندرجات دفتر چه هاي راهنما دقيقا" توجه کنيد.

عيب16- کمپرسور و فن هر دو در حال کارند اما خنک کنندگي کولر بسيار کم است.

علت16- مسير ورودي هوا مسدود شده است.

رفع عيب16- توسط يک فرجه ورودي هاي هوا به داخل کولر را تميز نماييد.

عيب17- کمپرسور و فن هر دو در حال کارند اما خنک کنندگي کولر بسيار کم است.

علت17- ياتاقان هاي محور فن خراب است.

رفع عيب17- از آن جا که صحت عملکرد ياتاقان ها در سرعت محور فن بسيار موثر است خرابي آن ها علاوه بر آنکه هواي خروجي را کاهش مي دهد صداي شديدي را نيز ايجاد مي سازد. در صورت مشاهده اين عيب ياتاقان ها را تعويض نماييد.

عيب18- بدنه کولر برق دارد

رفع عيب18- اتصال بدنه ممکن است از کمپرسور و يا فن ،خازن ها و يا سيم هاي رابط باشد.مانند ساير لوازم خانگي ابتدا ارتباط الکتريکي مصرف کننده هاي ماشين را با مدار قطع نماييد اگر اتصال بدنه از بين رفت يکي از آن ها داراي اتصال بدنه است هر کدام از مصرف کننده ها را جدا گانه بوسيله اهم متر يا لامپ سري تست نماييد ودر صورت برخورد با قطعه معيوب ،ساير اتصالات مدار را به شکل اوليه باز گردانيدو اتصال بدنه آن مصرف کننده را بر طرف نماييد.اما اگر با قطع مصرف کننده هاي مدار ،اتصال بدنه همچنان بر قرار بود، سيم بندي مدار را تعويض نماييد.

عيب19- سرماي کولر بيش از حد زياد است،و عليرغم کار مداوم اتومات نمي کند.

رفع عيب19- اين عيب مي تواند از جوش خوردن کنتاکت هاي کليد درون ترموستات باشد ولوم ترموستات را در جهت خلاف عقربه هاي ساعت (به سمت صفر) بچرخانيد.اگر ترموستات خاموش نشد آن را تعويض کنيد البته مي توان قابه مخصوص ترموستات را جدا نموده با سمباده کشي سطح کنتاکت ها،از آن ها مجددا" استفاده نمود اما تجربه نشان داده است کنتاکت هاي جوش خورده پس از مدت اندکي مجددا" دچار همين عيب مي شوند زيرا سطح پلاتين ها فرسوده شده .تعويض ترموستات منطقي تر است زيرا کار مداوم کولر به کمپرسور آسيب مي رساند ودر مقابل قيمت ترموستات تعمير کمپرسور به هيچ وجه مقرون به صرفه نيست.

اين عيب مي تواند از خروج لوله بلوي ترموستات از جايگاه خودش نيز باشد .همچنين اين عيب مي تواند از ايجاد حفره باريکي در سيستم گاز ترموستات نيز ايجاد شود اگر کليد ترموستات سالم است (جوش نخورده)ولوله بلو نيز در محل خودش است گاز درون ترموستات از خفره باريکي خارج شده و بناچار مي بايست ترموستات را تعويض نماييد.اگر سيم بندي مدار را تغيير داده ايد و يا تجديد نموده ايد،يکي از احتمالات اشتباه در سيم بندي مدار است.مدار را مجددا"مورد بر رسي قرار دهيد.

عيب20- با قرار دادن کليد قدرت کولر بر حالت ONفيوز مخصوص کولر ويا فيوز منزل قطع مي شود

رفع عيب20- اتصال کوتاه در کولر عموما"به سبب فاسد شدن عايق خازن هاي راه انداز مي باشد.در پوش کولر را جدا نموده و به ظاهر خازن ها توجه نماييد اگر در بدنه خازن ها يا يکي از خازن ها آثار سوختگي ويا شکافي مشاهده شد ،خازن معيوب است ،خازن را تعويض کنيد.

اتصال کوتاه مي تواند در کمپرسور يا فن نيز رخ دهد از اينرو سيم هاي رابط آن ها را جدا نموده،کولر رامجددا" روشن نماييد. اگر اتصال کوتاه صورت نگرفت، يا کمپرسور دچار اتصالي است ويا موتور فن که هر کدام را جداگانه بر رسي و مورد معيوب را رفع عيب نماييد.

اما اگر با توجه به خارج نمودن فن و کمپرسور از مدار اتصالي همچنان رخ دهد کل سيم بندي مدار را تعويض نماييد.

عيب21- با روشن کردن موتور فن و يا کمپرسور در کولر اتصال کوتاه رخ مي دهد.

رفع عيب21- رجوع شود به رفع عيب 20

عيب22- بادي که از کولر خارج مي شود گرم است.

رفع عيب22- اين عيب مي تواند با روشن نشدن کمپرسور مرتبط باشد صرفنظر از اين عيب و به فرض آنکه کمپرسور در حال کار باشد بر اثر نشت ،گاز فريون 22  از کولر خارج شده است که مي بايست توسط تعمير کاري مجرب بوسيله فشاردهي محل نشت ، مشخص شده وپس از جوشکاري و آزمايش مجدد بوسيله فشار دهي ، هواي درون لوله ها بوسيله  وکيوم پمپ (پمپ تخليه هوا ) تخليه شده و سپس شارژ گاز صورت پذيرد.اگر پروانه خنک کننده کندانسور هرزگرد شده باشد وعمل خنک شدن گاز درون آن صورت نگيرد سرماي ايجاد شده توسط کولر شديدآ" تحت تاثير قرار گرفته و به هيچ وجه قابل مقايسه با شرايط خنک شدن گاز درون کندانسور نخواهد بود.

مورد مذکور را مي توان با بر داشتن دريچه کولر ويا جدا نمودن در پوش کولر مشاهده و رفع عيب نمود. علت ديگري که مي تواند اين عيب را بوجود آورد طولاني بودن توقف هاي ترموستات است که در نتيجه آن،تبريد کولر شديدا" کاهش مي يابد. ترموستات را تنظيم نماييد.

سرويس و تعمير يخچال

اجزاء تشكيل دهنده يخچال:

اجزا، مكانيكي-     1- كمپرسور: مجموعه اي مكانيكي شامل ميل لنگ ،پيستون و سوپاپ ها مي باشد.كه ميل لنگ توسط يك موتور آسنكرون كه داخل محفظه كمپرسور قرار دارد.مي چرخد و در نتيجه پيستون مانند يك تلمبه عمل كرده با  باز و بسته شدن سوپاپ ها گاز موجود در سيلندر و لوله ها به گردش در مي آيد. گاز مرتبا" از لوله برگشت مكيده شده با فشار وارد لوله رفت مي شود بنابراين گاز سرما ساز مدام در حال حركت بوده به ترتيبي كه در ادامه ذكر خواهد شد.

عمل سرما سازي انجام مي شود . روي بدنه كمپرسور معمولا" سه لوله ديده مي شود : الف-لوله رفت يا فشار گاز ب- لوله بر گشت يا مكش ج- لوله كور يا لوله مخصوص شارژ گاز .

2-كندانسور(رادياتور خنك كننده):از آنجايي كه گاز در كمپرسور تحت فشار قرار ميگيرد (تا آماده حركت درون لوله هاي مسير شود) حرارت گاز افزايش يافته واگر به طريقي اين گرما از گاز سلب نشود و يا تعديل نگردد عمل سرما سازي مختل مي شود . از اين رو همواره گاز تحت فشار قرار گرفته پس از كمپرسور وارد لوله هاي مارپيچ مانندي ميشود كه جايگاه اين لوله در يخچال هاي خانگي پشت كابينت اصلي يخچال است.

3- فيلتر يا دراير:از آنجا كه ممكن است گاز پس از عبور از كندانسور جرم هاي آن را حمل كند يا گاز داراي رطوبت باشد،لازمست قبل از سرما سازي كاملا" پاك و خشك شود . به همين منظور پس از رادياتور از فيلتر(دراير) عبور ميكند دراير داراي دو لوله ارتباطي است كه يكي از لوله ها سطح مقطع بزرگتري دارد و در واقع محل اتصال آن به خروجي كندانسور است . در اين ورودي دراير شبكه هاي توري بسيار ريز به منظور سلب جرم و يا جداره هاي فرسوده شده لوله هاي كندانسور است.لوله دوم دراير سطح مقطع بسيار كمتري دارد تا بدينوسيله گاز پس از دراير تحت فشار بسيار زياد قرار گيرد.

درون دراير را از موادي بنام سيليكات يا سيليكاژل پر مي كنند . اين مواد خاصيت رطوبت زدايي داشته و گاز پس از عبور  رطوبت خود را تماما" به اين مواد ميدهد وخشك مي شود بمرور بر اثر كار كرد زياد رنگ قهوه اي بسيار روشن اين مواد به تيرگي مي نهد و اين تغيير حالت در واقع بيانگر پايان توانايي اين مواد جهت رطوبت زدايي است از اينرو پيشنهاد مي شود به هنگام تعويض كمپرسور يا شارژ گاز مجدد يخچال دراير را نيز تعويض نماييد تا سرما سازي كيفيت مطلوب را داشته باشد.

4- اواپريتور (محفظه توليد يخ ):از آنجا كه آلومينيوم در انتقال سرما از توانايي بالايي برخور دار است به طور معمول اواپراتور را از لوله هاي مارپيچ آلومينيومي مي سازند و از آنجا كه بتوسط بسته شدن درب جاي يخي هوا درون اواپريتور مسدود مي شود ،تبخير مداوم سرما در اواپريتور دما را شديدا"كاهش مي دهد بگونه اي كه آب و يا هر ماده غذايي ديگري درون اواپريتور منجمد مي شود.   اواپريتور نيز مانند دراير دو لوله ارتباطي با ساير اجزاء مكانيكي دارد ،لوله ورودي اواپريتور بسيار باريك است ودر واقع نقطه اتصال آن به لوله مويي است. لوله خروجي اواپرايتور سطح مقطع بيشتري دارد و به لوله بر گشت كمپرسور مي رسد.

5- كاپيلاري تيوب(لوله مويي):به سبب قطر بسيار كمي كه داراست لوله مويي ناميده مي شود . جايگاه آن بين خروجي فيلتر (دراير)و ورودي اواپريتور است. قطر وطول آن در كيفيت سرماي ايجاد شده بسيار با اهميت است در رابطه با نقش سرما سازي آن در ادامه بحث خواهد شد.   در شكل زير مجموعه قطعات مكانيكي شامل: كمپرسور-كندانسور - لوله مويي- دراير و  اواپريتور  ديده مي شود.

اجزاء الكتريكي يخچال-  1-موتور الكتريكي: همانگونه كه قبلا" نيز ذكر شد موتور الكتريكي با يك مجموعه مكانيكي كمپرسور يخچال را تشكيل مي دهند. موتور يخچال از نوع آسنكرون بوده ودر يخچال هاي مختلف نوع راه انداز خازني و يا بدون خازن آن مورد استفاده قرار مي گيرد. سرهاي خروجي موتور از بدنه كمپرسور خارج شده و به ساير قطعات الكتريكي متصل مي شود . معمولا" سر هاي خروجي شامل سه سر سيم كه مانند شكل يكي از سر سيم ها متعلق به سيم پيچ اصلي ،سرسيم دوم مربوط به سيم پيچ كمكي وسر سيم سوم مشترك بين اصلي و كمكي است.بر روي بدنه بعضي از كمپرسور ها حروفي خاص،سر سيم ها را از يكديگر تفكيك مي كند.

2-ترموستات(اتومات):عمل تنظيم سرما در يخچال بتوسط ترموستات صورت مي گيرد .اجزاء اصلي ترموستات عبارتند از:1- بدنه فلزي 2-كنتاكت هاي اتصال 3- فانوسك محتوي گاز 4- لوله مويي 5- لوله بلو 6- فنر و اهرم ها 7- پيچ تنظيم .

معمولا" لوله بلوي ترموستات را به قسمت تحتاني ويا سقف اواپرايتور متصل مي سازند و با قرار دادن ترموستات در حالت وصل ،كمپرسور شروع بكار مي كند.با سرد شدن اواپرايتور گاز درون لوله بلو ،لوله مويي و به تبع آن ها فانوسك تقليل حجم داده و جمع مي شود و با جمع شدن آن اهرم اتصال كليد درون ترموستات بطرف پايين كشيده شده و فاز موتور قطع مي گردد. با خاموش شدن موتور و توقف كار كمپرسور،سرماي محيط يخچال ،بالاخص اواپرايتور كاهش يافته و گاز درون فانوسك ترموستات فعال شده و بر اثر گرم شدن محيط اضافه حجم يافته و فانوسك بزرگتر مي شود . با افزايش حجم فانوسك كليد ترموستات بحالت وصل در آمده و كمپرسور شروع بكار مي كند و .... ميزان سرماي دلخواه در اواپرايتور و يخچال يا بعبارت ديگر مدت كار كمپرسور را مي توان بوسيله ولوم ترموستات كه در واقع اهرم كنترل حجم فانوسك است تنظيم نمود.

 

3- رله استارت يا رله راه انداز موتور:آسنكرون بكار گرفته شده در مجموعه كمپرسور از نوع آسنكرون هايي است كه سيم پيچ استارت تنها در لحظه راه اندازي (كه همواره در اين حالت بيشترين مقدار گشتاور مورد نياز است) در مدار بوده وسپس از مدار خارج مي شود. در مبحث موتور هاي آسنكرون به اين دسته از موتور ها اشاره شد البته خروج سيم پيچ كمكي در آنها بتوسط كليد گريز از مركز صورت مي گيرد.

در موتور يخچال سيم پيچ اصلي از مسير رله استارت كه در خارج از مجموعه كمپرسور تعبيه شده تغذيه مي شود.

اجزاءاصلي رله استارت عبارتند از : 1-بدنه معمولا" از جنس باكليت 2-بوبين يا سيم پيچ 3-اهرم فلزي سرگرد يا سرتخت 4- كنتاكت هاي اتصال 5-مادگي هاي (فيش هاي)اتصال رله به موتور.       همانطور كه ذكر شد بوبين رله استارت با سيم پيچ اصلي سري قرار گرفته. در لحظه اول راه اندازي كه نياز به گشتاور فراواني است تا روتور و سپس پيستون به حركت در آيد،بيشترين جريان از دو سيم پيچ مذكور عبور نموده وبه تبع آن حد اكثر ميدان مغناطيس ايجاد مي شود ،با افزايش ولتاژ خود القاء در رله استارت و رسيدن آن به سقف معيني،اهرم فلزي درون رله بطرف بالا جذب شده و اتصال كنتاكت هاي 3و4 مطابق شكل برقرار مي شود و در نتيجه سيم پيچ كمكي وارد مدار شده و شروع به ايجاد گشتاور مي كند. به كمك دو ميدان مغناطيسي سيم پيچ هاي اصلي و كمكي رتور براه افتاده و جريان راه اندازي معادل جريان نامي موتور مي شود (شديدا" كاهش مي يابد.)   با كاهش جريان دريافتي موتور از شبكه ،مغناطيس سيم پيچ رله استارت كاهش يافته و اهرم فلزي جذب شده رها ميشود وبا قطع ارتباط كنتاكت هاي 3و4 در رله،سيم پيچ كمكي از مدار خارج مي گردد.مراحل مذكور همواره در لحظه آغازين حركت كمپرسور تكرار مي شود و اگر بعللي در مكانيسم عملكرد رله استارت مشكلي بوجود آيد،كمپرسور قادر به حركت نخواهد بود.

4- اورلود يا محافظ جريان دريافتي موتور: هرگاه در عملكرد صحيح موتور مشكلي بوجود آيد مانند آسيب ديدن سيم پيچ هاي اصلي و كمكي ويا مسدود شدن مسير گردش گاز ويا ضعيف بودن ولتاژ و.... جريان دريافتي موتور افزايش يافته و حرارت موتور رو به افزايش مي نهد ودر نتيجه خواهد سوخت از اين رو استفاده از اورلود يا محافظ الكتريكي موتور ضروري است.ساختمان آن تشكيل شده است از: 1-بدنه مخصوص 2-پايه هاي فلزي اتصال برق 3- صفحه حساس بي متالي 4- سيم فنري از جنس كرم نيكل يا كرم آلمينيوم 5- پلاتين هاي اتصال (مطابق شكل).   عبور جريان از اورلود كه سري با كنتاكت مشترك موتور قرار مي گيرد،حرارت توليد شده توسط فنر كرم نيكل را افزايش داده و صفحه حساس را تحريك مي سازد.با افزايش طول صفحه حساس ارتباط كنتاكت ها با يكديگر قطع مي شود وكمپرسور خاموش مي شود (در اين حالت نول قطع است)  پس از مدتي با كاهش دما در محفظه اولود،صفحه حساس منقبض شده و ارتباط كنتاكت ها مجددا" بر قرار مي گردد واگر مشكل همچنان وجود داشته باشد،قطع خود كار اورلود (و به تبع آن كمپرسور) تكرار مي شود.

 

5-دوشاخه،سيم هاي رابط،لامپ ، سرپيچ و كليد معكوس لامپ .

 

گاز هاي مورد استفاده در يخچال سازي (گاز هاي مبرد - سرما زا ).

در يخچال هاي اوليه از گاز آمونياك NH3 استفاده مي شد وليكن از آنجا كه اين گاز سمي بوده ودر بر خورد با اعضاي بدن بالاخص چشم عوارض ناگواري را ايجاد مي سازد و همچنين در تركيب با رطوبت اثر بسيار مخربي را بر روي فلزاتي چون مس و آلمينيوم گذارده و خاصيت انفجاري دارد و...به جميع علل مذكور به تدريج كنار گذارده شد و گازهاي فريون جانشين آن شد.در انواع يخچال هاي موجود در بازار از گاز فريون 12 استفاده مي شودفريون 12 (ccl2f2 )در تركيب با هوا بي بو بوده و بر روي فلزات (حتي در تركيب با رطوبت ) اثر مخربي بجاي نمي گذارد و سمي نيست. در مناطقي كه دماي هوا در حدود 60 درجه سانتي گراد است اين گاز سرما سازي بسيار عالي داشته ودر برابر شعله قابل اشتعال نيست.عليرغم محاسن مذكور استفاده از فريون 12در مقايسه با آمونياك مقرون بصرفه نبوده و حجم زيادي را نسبت به آمونياك (در تامين سرما) اشغال مي سازد.معايب فوق از ارزش فريون نمي كاهد،اما پيرو آخرين بر رسي هاي بعمل آمده فريون ها در تخريب لايه اوزون و ايجاد حالت گلخانه اي در جو بسيار موثرند از اينرو دانشمندان تمام مساعي خويش را بكار گرفتند تا جانشيني مناسب براي فريون ها بيابند.در حال حاضر گاز مورد استفاده در يخچال سازي R134A مي باشد. فريون مخصوص كولر هاي گازي فريون 22 (CHCLF2 ) است . از آنجا كه اين فريون داراي هيدروژن است،اثر تخريبي آن در لايه اوزون بمراتب كمتر از فريون 11 و 12  است..

برخي از گاز هاي مبرد عبارتند از :      آمونياكNH3           فريون 11 NFCL3               فريون 12 CCL2F2           فريون 21 CHCL2F21  فريون22 CHCLF2      فريون 114 C2CL2F2        انيدريد سولفورو SO2      متيل كلريد CH3CL      انيدريدكربنيك CO2         اتيل كلريد C2H5CL

چگونگي توليد سرما در يخچال:

در توليد سرما از دو ويژگي مهم گاز ها استفاده مي شود. 1-گازها تحت اثر فشار زياد بحالت مايع در آمده ودر اين تغيير حالت،درجه حرارت گاز افزايش مي يابد. 2- اگر گاز مايع در محيطي باز تر از محيط قبلي قرار گيرد. بحالت فوران در آمده ،تبخير شده و دماي آن شديدا" كاهش مي يابد.بنابر اين بصورت يك سرما ساز مورد استفاده قرار مي گيرد.    حال با توجه به اين دو ويژگي به شرح سرما سازي در يخچال مي پردازيم.     با بكار افتادن كمپرسور پيستون مرتبا"گاز را از طريق لوله بر گشت مي مكد و با فشار وارد لوله رفت مي كند.فشار وارده بر گاز ،حرارتش را افزايش مي دهد.بمنظور كاستن از حرارت گاز آن را وارد رادياتور مي كنند ودر آن جا مقداري از حرارت گاز كاسته مي شود.سپس با عبور از فيلتر (دراير)كاملا" خشك مي شود و چون لوله خروجي دراير و پس از آن سطح مقطع لوله مويي بسيار كم است گاز تحت فشار زيادي قرار گرفته و همانگونه كه قبلا" ذكر شد بر اثر اين فشار بحالت مايع در مي آيد و حرارتش نيز افزايش مي يابد.با عبور از لوله مويي ، وارد لوله هاي اواپريتور (جاي يخ) مي شود ودر آن جا كه سطح مقطع جديد به مراتب بيشتر از سطح مقطع لوله مويي است شروع به فوران نموده و توليد سرما ميكند،فشار كمپرسور گاز را از اواپريتور عبور داده و خروجي اواپريتور توسط لوله اي مسي يا آهني به لوله برگشت يخچال مي رسد و مجددا"... گفتيم كه براثر ازدياد فشار در لوله مويي حرارت گاز افزايش مي يابد . اگر حرارت بطريقي از گاز سلب نشود ،سرماسازي در اواپريتور كيفيت مطلوبي نخواهد داشت بهمين منظور معمولا"كار خانجات سازنده لوله بر گشت اواپريتور كه حاوي گاز سرد است را به لوله رفت  لوله مويي كه حاوي گاز گرم است جوش مي دهند تا گاز گرم لوله مويي در حركت بطرف اواپريتور در مجاورت بر گشت گاز سرد از اواپريتور سرد شود واز دماي آن كاسته شود.

بعضي از كارخانجات بمنظور بهره وري بيشتر از برگشت گاز سرد،لوله مويي را از درون آن عبور داده و به اواپريتور مي رسانند. بدين ترتيب گاز مايع شده گرم قبل از رسيدن به اواپريتور كاملا" سرد ميشود ودر جاي يخي حد اكثر راندمان را ارائه خواهد داد.  هر گاه سرماي ايجاد شده در اواپريتور بحد تنظيم شده در ترموستات برسد ، براثر انقباض فانوسك درون ترموستات برق كمپرسور قطع شده و عمل سرما سازي متوقف مي شود .دماي محفظه يخچال معمولا" بين 1 الي 7 درجه سانتي گراد ،اواپريتور در حدود 15 درجه زيرصفر است.

ذوب برفك در يخچال (ديفراست):با باز شدن درب يخچال مقداري از هواي گرم محيط وارد يخچال شده و بر اواپريتور قطرات آب را بوجود مي آورد . بمرور قطرات آب بوجود آمده ، توده هاي عظيم يخ يا بعبارت ديگر برفك را ايجاد مي سازد كه بوسيله آن ها عمل سرما سازي مختل مي شود از اينرو لازم است در فواصل زماني معين نسبت به ذوب برفك ها اقدام شود. در اكثر يخچال ها براي نائل آمدن به اين منظور تدبيري انديشيده نشده و تنها راه ذوب برفك ها ،باز گذاشتن درب يخچال است كه در اينحالت برق آن از مدار قطع مي شود.     روش ديگر استفاده از چند لايه سيم المنت است كه بدور اواپريتور پيچيده مي شود .هر گاه ذوب برفك ضروري به نظر آمد،باقرار دادن ترموستات در وضعيت مخصوص ذوب برفك ،المنت توليد گرما نموده ويخ هاي زائد را از ميان مي برد.

در ديفراست گازي كه امروزه متداول ترين شكل ذوب برفك است از شير سولنوئيدي(شير الكتريكي) استفاده مي شود . اين شير داراي دو ورودي و يك خروجي مطابق شكل است . ورودي B در حالت عادي مسدود است اما با اتصال برق به شير الكتريكي ، مسير B نيز باز مي شود و گاز گرم از اين مسير به خروجي C راه مي يابد.   همانطور كه در شكل ديده مي شود مادامي كه به شير الكتريكي برق نمي رسد گاز سرد با  ورود به قسمت A و خروج مستقيم از قسمت C وارد اواپريتور شده و عمل سرما سازي صورت مي گيرد.  با اتصال برق به شير الكتريكي ،مسير B باز شده و گاز گرم از مسير C خارج شده و محفظه اواپريتور را گرم مي سازد.        گرماي محيط اواپريتور برفك هاي بوجود آمده را ذوب مي سازد و پس از ذوب برفك ها ،يك ترموستات مجددا" شير سولنوئيدي را بحالت قطع و در واقع مسدود بودن مسير B ، باز مي گرداند.    در شكل بالا همين مكانيسم بتوسط شير سولنوئيدي با يك ورودي و يك خروجي ديده مي شود.

البته اشكال ديگري از ذوب برفك نيز بكار گرفته شده كه امروزه كاربرد كمتري دارد . بعنوان مثال مي توان نوع ديفراست با شمارش دفعات باز و بسته شدن درب يخچال را نام برد . با قرار دادن كليد مخصوص شمارش زير درب ،تعداد دفعات باز و بسته شدن درب شمارش شده و بمحض رسيدن تعداد آن به عدد تنظيمي كليد، مدار يخچال براي مدتي قطع مي شود .در زمان توقف كمپرسور ،بر اثر افزايش دماي محيط يخچال برفك ها ذوب مي شوند. ويا مي توان بروش استفاده از تايمر اشاره نمود در اين روش پس از زمان معيني تايمر مخصوص عمل نموده و مدار را قطع مي سازد . در بعضي از يخچال ها ،تايمر بمحض قطع مدار اصلي ،مدار المنت پيچيده شده بدور اواپريتور را بر قرار نموده تا عمل ذوب برفك با سرعت بيشتري انجام شود.